رفتن به بوستان
مفاهیم:
چپ / راست، اول تا پنجم، وسط / کنار/ بین، جلو / پشت، جلو / عقب
مهارتها:
نشستن روی صندلی پارک، توپ بازی، بازیهای مناسب برای بوستان.
نگرشها:
1- بعضی از دانشها قدیمی است اما هنوز کاربرد دارد.
2- مشورت، پایه تصمیم گیری است.
3- در هنگام حل مسئله، مشورت به سهولت و صحت حل کمک میکند.
تأثیرات شناختی:
1- حافظه شمارشی سمعی
2- شناخت ساختارهای عددی
3- حافظه شمارشی بصری
4- شناخت ساختارهای هندسی
تم شناختی:
تنوع در بوستان: در مورد آداب تفریح در بوستان نکاتی را که به نظرتان میرسد به دانشآموزان تذکر دهید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- تعداد برگهای روی هر یک از شاخهها را بشمارید.
2- تعداد برگهای روی دو شاخهٔ همسایه را مقایسه کنید.
3- چند نفر در تصویر دیده میشوند؟ خانمها بیشترند یا آقایان؟
4- چند پروانه در تصویر دیده میشوند؟ پروانهها بیشترند یا آدمها؟
5- چند سطل و بیلچه در تصویر دیده میشوند؟ سطل و بیلچهها بیشترند یا توپها؟
6- برای تصویر یک داستان بسازید.
7- دو دوستی که روی نیمکت نشستهاند دربارهٔ چه چیزی صحبت میکنند؟
8- فکر میکنید دو نفری که توپ بازی میکنند، چه رابطهای با هم داشته باشند؟
9- فکر میکنید دو نفری که بدمینتون بازی میکنند، چه رابطهای با هم داشته باشند؟
صفحه 79 کتاب درسی
بشمار و رنگ کن:
عدد هر دسته را بنویس. دور شکلهای دسته ی کمتر خط بکش.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیت، یادآوری مفهوم کمتر و بیشتر است. در صورت لزوم این مفهوم را با چیزهای ملموس تمرین کنید.
توصیه به والدین: همین فعّالیت را در مصداقهای زندگی روزمرّه تمرین کنید.
اهداف
1- درک مفهوم مقایسه
2- درک مفهوم کمتری و بیشتری و تشخیص دستهٔ با تعداد کمتر
روش تدریس
* به دانشآموزان تعدادی شیٔ مثل نخود و لوبیا در دو دسته بدهید و از آنها بخواهید عدد هر دسته را بیان کنند و تعداد آنها را با یکدیگر مقایسه کنند. این فعالیت را چندین مرتبه با عددهای مختلف تمرین کنید.
* به صفحه آغازین بخش مراجعه و از دانشآموزان بخواهید که تعدادی اشیا مثل هم مانند تعداد دختران و تعداد پسران که در بوستان مشغول بازی هستند را با یکدیگر مقایسه کنند. مشابه این سؤال را با کمک تصاویر صفحهٔ آغازین مطرح کنید.
* دانشآموزان بدون استفاده از نماد بیشتری و کمتری تنها دستهای که تعداد آن کمتر است را رنگ کنند. ابتدا عدد مربوط به هر دسته را بنویسند، سپس هر دسته که تعداد (عدد) کمتری دارد را رنگ کنند.
توصیههای آموزشی
1- انجام فعالیتهایی مانند نمونههای زیر توصیه میشود.
- از دانشآموزان بخواهید تعداد خانههایی که یک طبقه هستند و تعداد خانههای ۲ طبقه یک کوچه یا یک خیابان را با یکدیگر مقایسه کنند.
- برای دانشآموزان داستانی در مورد مقایسهٔ اشیا تعریف کرده و از آنها بخواهید این داستان را نقاشی کنند.
- از دانشآموزان بخواهید اشیاء داخل منزل را با یکدیگر مقایسه کنند.
2- در صورتیکه دانش آموزان با دیدن عددهای هر دسته نمیتوانند دستهٔ کمتر را تشخیص دهند، بهتر است شکلهای هر دو دسته را یک به یک (تناظر یک به یک) مقایسه کرده تا دستهای که کمتر است، معلوم شود. پس از آن توجه دانشآموزان را به عدد مربوطه جلب کنید تا کمکم زمینه برای تشخیص و مقایسه عددها فراهم شود.
3- این صفحه زمینهساز معرفی نماد کمتر بیشتر است.
4- رابطهی دو طرفهٔ کمتر و بیشتر را تأکید کنید. اگر دستهٔ سمت چپ کمتر باشد، پس دستهٔ سمت راست بیشتر است.
صفحه 80 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
مثل نمونه از علامت کمتر - بیشتر (>) یا مساوی (=) استفاده کن.
توصیه به معلم: برای کاهش اشتباهات دانشآموزان در این صفحه فقط نماد > کار میشود و استفاده از نماد < فعلاً توصیه نمیشود؛ امّا عبارت از دو طرف خوانده میشود؛ یعنی 7>5 را میتوان 5 کمتر از 7 و همچنین 7 بیشتر از 5 خواند.
توصیه به والدین: دانشآموزان در این سن در استفاده از این نماد دچار مشکل میشوند؛ لذا برای تثبیت یادگیری عجله نکنید.
اهداف
1- آشنایی و به کار بردن نماد کمتر و بیشتر
2- خواندن عبارتهای نامساوی عددی به دو صورت
روش تدریس
* میتوانید با استفاده از نماد کمتر یا بیشتر از دانشآموزان بخواهید تعداد اشیا دلخواه مانند نخود یا لوبیا را مقایسه کنند و بین آنها علامت مقایسه قرار دهند به گونهای که دهنهٔ باز به سمت تعداد بیشتر باشد، سپس با صدای بلند عبارت را از دو طرف بخوانند به عنوان نمونه 5 تا نخود کمتر از 7 تا لوبیا است یا 7 تا لوبیا بیشتر از 5 تا نخود است.
* با مراجعه به صفحهٔ آغازین بخش، اشیایی که قابل مقایسه هستند را انتخاب کنید و سپس نامساوی عددی را از دو طرف بخوانید.
* در انجام فعالیت صفحه 80؛ از دانشآموزان بخواهید ابتدا عدد هر دسته را زیر آن بنویسند، سپس از نماد بیشتر، کمتر یا مساوی استفاده کنند. در هنگام نوشتن علامت توجه دانشآموزان را به این نکته جلب کنید که دهانهٔ باز نماد رو به عدد بیشتر و دهانهٔ بسته نماد رو به عدد کمتر است. همچنین نامساوی را از دو طرف بخوانید؛ برای مثال، در نمونهٔ داده شده بخوانید: 5 کمتر از 7، ۷ بیشتر از 5 است.
توصیههای آموزشی
1- با توجه به اینکه این صفحه شروع آموزش نماد میباشد؛ در این صفحه تنها از نماد > استفاده شده است، اما خواندن هر دو طرف توصیه میشود یعنی 7>5 5 را هم 5 کمتر از ۷ بیان کنید و هم ۷ بیشتر از 5.
2- هدف استفاده از نماد کمتر، بیشتر و یا مساوی است، لذا انتظار نداشته باشید که دانشآموزان سریع کار با این نمادها را یاد بگیرند. بلکه به مرور و طی فعالیتهایی که انجام میدهید، یادگیری تثبیت میشود.
3- از دانشآموزان بخواهید از نماد > یا < برای مقایسه اشیا داخل منزل استفاده کنند.
4- در این صفحه از نمادهای مختلف نمایش عددها مثل انگشتان دست بیچینه و چوب خط استفاده شده است.
صفحه 81 کتاب درسی
بشمار و بگو:
عدد هر قسمت را بگو.
توصیه به معلم: با ابزارها و نمادهای مختلف مثل چینه، چوب خط، تصویر کیک و … عدد 9 را به صورت 5 و 4 آموزش دهید. همچنین در این فعّالیت ترکیبهای 2 تایی عدد 9 نیز مورد نظر است.
توصیه به والدین: به نقطهی شروع و چگونگی نوشتن عدد 9 و جهت حرکت قلم توجّه کنید.
اهداف
1- شناخت عدد 9 به صورت ترکیب 5 و 4
2- درک مفهوم عدد 9 و نوشتن صحیح نماد عدد 9
3- یادآوری اعداد کمتر از ۹ به صورت ترکیبی.
روش تدریس
* به دانشآموزان ۹ تا چینه یا نخود یا عدس بدهید و از آنها بخواهید عدد مربوط به این تعداد را بگویند، سپس آنها را به صورت ترکیبی از اعداد دلخواه مرتب کنند به عنوان نمونه ۷ و ۲، ۶ و ۳ ، ۵ و ۴، ۴ و ۵ ، ۱ و ۸ ، ۸ و 1 و...
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید از آنها بخواهید بگویند چند تا از شاخههای درخت 9 تا برگ دارند، چند تا از برگها در یک طرف شاخه قرار دارند و چند تای دیگر در طرف دیگر شاخه هستند یا آنقدر پروانه روی این صفحه بکشید تا تعداد پروانهها به 9 تا برسد.
* با جلب توجه دانشآموز به اینکه 9 به صورت 5 و 4 است، فعالیت کتاب را انجام و نحوهٔ نوشتن نماد عدد 9 را آموزش دهید. با دقت به نقطه شروع و نحوه نوشتن عدد 9 و جهت حرکت قلم از آنها بخواهید فعالیتهای کتاب را انجام دهند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموز باید ترکیبهای مختلف عدد 9 را یاد بگیرد.
2- دانشآموز به این درک برسد که 9 همان 5 و 4 است.
3- از دانشآموزان بخواهید داستانی در مورد عدد 9 و ترکیبات مختلف عدد 9 بسازند و در منزل برای والدینشان بیان کنند.
4- به صفحات قبل کتاب مراجعه کنید و با یادآوری ابزارهای مختلف مثل چینه، انگشت، کیک، چوب خط و… ، و نمایش آن به صورت 5 و 4 مفهوم عدد 9 را مرور کنند.
صفحه 82 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
عدد هر دسته را بنویس و از علامت کمتر - بیشتر به طور مناسب استفاده کن.
توصیه به معلم: هدف این صفحه تشخیص قرار دادن نماد < یا > با توجّه به عددهای هر دسته است. هر بار عبارت را از دو طرف بخوانید.
توصیه به والدین: فرزند شما باید یاد بگیرد عدد بزرگ تر مقابل دهانهی باز علامت و عدد کوچکتر مقابل قسمت بستهی علامت قرار میگیرد.
اهداف
1- تشخیص و به کار بردن صحیح نماد کمتر و بیشتر.
2- تمرین تشخیص و ادامه دادن الگوی شطرنجی
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید که تعدادی نخود در یک طرف و تعدادی عدس در طرف دیگر قرار دهند، ابتدا بگویند که کدامیک بیشتر است سپس نماد > یا < را به کار برده به گونهای که دهانهٔ باز نماد به طرف عدد بیشتر باشد. سپس عبارت عددی را از دو طرف بخوانند. این فعالیت را چندین مرتبه با عددهای مختلف تکرار کنید.
* با مراجعه به صفحهٔ آغازین بخش، این بار ۲ مورد را شما نام ببرید و دانشآموزان پس از شمردن تعداد آنها یک عبارت نامساوی بدهند و نماد کمتر، بیشتر را به درستی نشان دهند.
* با توجه به اینکه هدف این صفحه تشخیص قرار دادن نماد > یا <، با توجه به عددهای هر دسته میباشد، همزمان با انجام هر فعالیت عبارت نامساوی را از دو طرف بخوانند، تا با این تمرین دانشآموز یاد بگیرد که عدد بزرگتر مقابل دهانه باز علامت و عدد کوچکتر مقابل قسمت بسته علامت قرار میگیرد. سپس الگوهای پایین صفحه را ادامه دهند. در مورد شکلی که تکرار میشود با دانشآموزان گفتگو کنید.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموز در این صفحه باید به تشخیص بیشتر یا کمتری تعداد یک دسته و به کارگیری نماد مربوط به هر یک دست یابد و مهارت لازم و توانایی خواندن از هر دو طرف را کسب کند.
2- در الگوی شطرنجی باید قانون مربوط به الگو و شکل تکرار شونده را تشخیص دهد، سپس به ادامه دادن الگوی مربوط بپردازد.
3- برای تمرین مقایسهٔ عددها ابتدا از نمادهای مختلف عدد مثل انگشتان دست، چینه، چوب خط و… استفاده کنید. سپس مرحله به مرحله به حذف اشیا و شکلها بپردازید تا صرفاً با دیدن عددهای دو دسته دانشآموزان بتوانند مقایسه را انجام دهند.
صفحه 83 کتاب درسی
الگویابی کن:
جدول شگفتانگیز اعداد را با توجّه به ردیفها و ستونها کامل کن.
شکل را طوری کامل کن که دو نیمهی آن مثل هم باشد.
توصیه به معلم: در جدول شگفت انگیز، علاوه بر بررسی ردیف و ستون، 9 مربّع ٩ تایی را نیز کنترل کنید.
توصیه به والدین: جدولهایی که در این کتاب طرح میشود با سطح یادگیری فرزندتان متناسب است. از حل کردن جدولهای مشابه در روزنامهها و مجلّات، که سطوح بالاتری دارد، پرهیز کنید.
اهداف
1- تکمیل جدول شگفت انگیز 9×9
2- درک تقارن افقی و کامل کردن شکلهای قرینه در صفحهٔ شطرنجی.
روش تدریس
* یک جدول شگفت انگیز 9×9 را روی تخته رسم کنید و در مورد کنترل ردیف و ستون و ۹ مربع ۹ تایی به طوریکه همهٔ آنها تمام جدولهای ١ تا ٩ را داشته باشند، توضیح دهید.
از دانشآموزان بخواهید که با مداد شکلهایی را روی کاغذ طراحی کنند. سپس از آنها بخواهید کاغذ را به صورت افقی تا بزنند تا اثر مداد را در طرف دیگر کاغذ ببینند تا به این ترتیب مفهوم تقارن را درک کنند.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید و از دانشآموزان بخواهید شکلهای متقارن مثل پروانهها را تشخیص دهند.
* با توجه به اینکه در این صفحه مربع شگفت انگیز 9×9 برای اولین مرتبه مطرح شده است، با توضیح کامل و حل مرحله به مرحله از دانشآموزان بخواهید نقطهٔ شروع مناسب را تشخیص دهند. سپس با یادآوری نحوهٔ کشیدن شکلهای قرینه فعالیت پایین صفحه را انجام دهند.
توصیههای آموزشی
1- جدولهای شگفت انگیز طراحی شده، متناسب با سطح یادگیری دانشآموزان است، از آنها بخواهید که در منزل از حل کردن جدولهای مشابه در روزنامهها و مجلات که در سطح بالاتری است، پرهیز کنند.
2- اگر دانشآموزان در حل جدول شگفت انگیز ابتدا مربعهای کوچک 3×3 (9تایی) را کامل کردند، برای کنترل درستی میتوانند اعداد ردیفها و یا ستونها را بررسی کنند.
3- در صورتی که دانشآموزان در کامل کردن شکل قرینه مشکل دارند، فعالیتهای صفحهٔ 42 و 49 را یادآوری کنید. در انجام این فعالیت حوصله داشته باشید تا موضوع برای دانشآموزان به مرور جا بیفتد.
صفحه 84 کتاب درسی
بشمار و رنگ کن:
به تعداد عدد نوشته شده مربّع رنگ کن. عدد ستونهای رنگ شده را بنویس.
اندازهی مداد چند تا شکل کوچک است؟ عدد آن را بنویس.
توصیه به معلم: هدف فعّالیت، مقایسهی یک طول با واحدهای مختلف است.
توصیه به والدین: توجّه فرزند خود را به مقایسهی ارتفاع ستونهای رنگ شده در عددهای مختلف جلب کنید.
اهداف
1- درک نمایش ستونی عدد و توانایی تبدیل نمایش ستونی به عددی و برعکس.
2- درک مقایسه عددها از طریق نمایش ستونی آنها.
3- مقایسه یک طول مشخص با واحدهای مختلف.
روش تدریس
* به دانشآموزان عددی را با انگشتان دست خود نشان بدهید و از آنها بخواهید به اندازه عدد داده شده چینه قرار دهند، به همین ترتیب عدد دیگری را بدهید و از آنها بخواهید همین فعالیت را انجام دهند، سپس از آنها بخواهید که اعداد را از نظر ارتفاع با یکدیگر مقایسه کنند. سپس از آنها بخواهید با اشیا مختلف مثل گیره یا تراش، طول کتاب ریاضی را اندازه بگیرند و عدد مربوطه را بیان کنند.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید و فاصلهٔ دو دختری که در حال بازی والیبال، دو پسری که در حال صحبت هستند و دو نفر در حال بازی تنیس را با استفاده از طول بیلچهها حدس بزنند و سپس با نقاشی اندازهٔ بیلچهها فاصلهٔ هر دو نفر را برآورد کنند.
* از دانشآموزان بخواهید فعالیت صفحه 84 را که در آن مقایسهٔ یک طول یا واحدهای مختلف و مقایسهٔ طول عدد میباشد را حل کنند.
توصیههای آموزشی
1- در قسمت بالای صفحه دانشآموزان به اندازهٔ عدد داده شده باید مربعها را رنگ کنند اما در واقع با این کار برای رسم نمودارهای ستونی و مقایسهٔ طولها با واحد مشخص آماده میشدند.
2- واحد مقایسهٔ طول عددها یک مربع است. در واقع طول ستونهای رنگ شده با واحد مربع مقایسه میشود.
3- در صورتیکه قصه دارید مشابه فعالیت پایین صفحه تمرین دست ورزی برای دانشآموزان تعریف کنید، مراقب باشید که طولهایی انتخاب شود که به تعداد دقیقی از واحد اندازه گیری باشد و پس از اندازه گیری مقداری از طول اضافه یا کم نیاید.
